Η CIA είχε μυστική φυλακή βασανιστηρίων στη Ρουμανία – 8 εκατ. δολάρια, κρατούμενοι και συγκάλυψη στο Βουκουρέστι
Μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες του αμερικανικού «πολέμου κατά της τρομοκρατίας» μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001 οδηγεί στη Ρουμανία και σε ένα μυστικό κέντρο κράτησης της CIA στο Βουκουρέστι, όπου φέρεται να κρατήθηκαν και να βασανίστηκαν κρατούμενοι που συνδέονταν με τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου.
Μεταξύ αυτών ήταν ο Ammar al-Baluchi, ανιψιός του αυτοαποκαλούμενου εγκέφαλου των επιθέσεων, Khalid Sheikh Mohammed.
Ο Baluchi έχει περιγράψει την κράτησή του ως μία κατάσταση όπου «ζούσε μέσα σε ένα ψυγείο», καθώς κρατούνταν σχεδόν γυμνός σε ένα κελί που φωτιζόταν αδιάκοπα από λάμπες φθορίου.
Σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα που έχουν κατατεθεί στην υπόθεση του Γκουαντάναμο, εκτιμάται ότι 6 έως 12 άνδρες κρατήθηκαν και βασανίστηκαν στο συγκεκριμένο μυστικό κέντρο μεταξύ 2003 και 2005.
«Detention Site Black»: Το μυστικό κέντρο της CIA στο Βουκουρέστι
Το κέντρο αναφερόταν επίσημα ως «Detention Site Black» και αποτελούσε μέρος ενός ευρύτερου δικτύου μυστικών φυλακών της CIA που λειτουργούσαν σε διάφορες χώρες μετά την 11η Σεπτεμβρίου.
Οι πρακτικές που καταγράφονται στα δικαστικά αρχεία περιλαμβάνουν:
απομόνωση σε κελιά με φώτα που δεν έσβηναν ποτέ,
στέρηση ύπνου,
υποχρεωτική ορθοστασία για ημέρες ενώ οι κρατούμενοι ήταν δεμένοι με χειροπέδες,
επαναλαμβανόμενες ρίψεις παγωμένου νερού,
υποχρεωτικό ξύρισμα,
βίαιη σωματική μεταχείριση,
τεχνικές ανάκρισης που καταγράφονταν με ευφημισμούς όπως «λαβές προσοχής» και «λαβές προσώπου».
Το 2024, οι δικηγόροι του Baluchi έδωσαν στη δημοσιότητα φωτογραφία του, στην οποία εμφανίζεται γυμνός και φωτογραφημένος κατά τη διάρκεια της κράτησής του.
Πρόκειται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, για μία από τις ελάχιστες δημοσιευμένες εικόνες κρατουμένου σε μυστική φυλακή της CIA κατά τον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας».
«Δεν τους κρατούσαν απλώς για να μιλήσουν»
Ο Βρετανός δικηγόρος Ben Keith, που εκπροσωπεί τον Baluchi εκτός ΗΠΑ, υποστηρίζει ότι τα στοιχεία για τα βασανιστήρια είναι συντριπτικά.
«Γνωρίζουμε ότι βασανίστηκαν φρικτά», δήλωσε, επισημαίνοντας ότι είναι δύσκολο να προσδιοριστεί ποια ακριβώς μορφή βασανιστηρίου εφαρμόστηκε σε κάθε περίπτωση, καθώς οι κρατούμενοι υπέστησαν κακοποίηση επί ημέρες και εβδομάδες.
Το βασικό επιχείρημα, ωστόσο, είναι ότι η ύπαρξη μυστικής φυλακής δεν εξηγείται από μια απλή διαδικασία ανάκρισης.
Η υπόθεση της 11ης Σεπτεμβρίου φτάνει τελικά σε δίκη
Ένα τέταρτο του αιώνα μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, οι οποίες πυροδότησαν τον αμερικανικό «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» και τις εισβολές στο Αφγανιστάν και το Ιράκ, η υπόθεση του Baluchi αποκτά πλέον συγκεκριμένο ορίζοντα δίκης.
Αμερικανός στρατιωτικός δικαστής όρισε την 5η Ιουνίου 2028 ως ημερομηνία έναρξης της δίκης.
Ο αντισυνταγματάρχης Michael Schrama αποφάσισε ότι η υπόθεση εναντίον των Khalid Sheikh Mohammed, Ammar al-Baluchi, Walid bin Attash και Mustafa al-Hawsawi θα ξεκινήσει τότε.
Ο Schrama είναι ο πέμπτος στρατιωτικός δικαστής που αναλαμβάνει την υπόθεση, η οποία παραμένει εγκλωβισμένη για περισσότερο από μία δεκαετία σε διαμάχες σχετικά με τα αποδεικτικά στοιχεία, το κρατικό απόρρητο και κυρίως το εάν μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη δίκη ομολογίες που αποσπάστηκαν μέσω βασανιστηρίων.
Δικαστικό χαστούκι: Οι ομολογίες ήταν αποτέλεσμα βασανιστηρίων
Τον Απρίλιο του 2025, στρατιωτικός δικαστής του Γκουαντάναμο έκρινε ότι οι καταθέσεις που έδωσε ο Baluchi στο FBI το 2007 ήταν ακούσιες και ως εκ τούτου μη αποδεκτές.
Το δικαστήριο έκρινε ότι οι καταθέσεις είχαν επηρεαστεί από βασανιστήρια και απάνθρωπη, σκληρή και εξευτελιστική μεταχείριση που είχε υποστεί κατά την κράτησή του από τη CIA, μεταξύ άλλων και στη Ρουμανία.
Παράλληλα, το δικαστήριο έκρινε ότι οι «μέτρια διαφοροποιημένες συνθήκες κράτησης» στο Γκουαντάναμο δεν ήταν αρκετές ώστε να εξαλειφθεί το «παραμένον στίγμα» όσων είχαν προηγηθεί.
Η Ρουμανία και το τίμημα των 8 εκατ. δολαρίων
Το κέντρο της Ρουμανίας αποτελούσε μέρος ενός ευρύτερου δικτύου μυστικών φυλακών της CIA που λειτουργούσαν μετά την 11η Σεπτεμβρίου σε Ταϊλάνδη, Πολωνία, Λιθουανία και Ρουμανία.
Σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα και έρευνες μη κυβερνητικών οργανώσεων, το ρουμανικό κέντρο άνοιξε το φθινόπωρο του 2003.
Έκθεση του Rendition Project αναφέρει ότι η CIA κατέληξε σε συμφωνία με τις ρουμανικές αρχές για τη φιλοξενία μυστικής φυλακής περίπου στα μέσα Οκτωβρίου του 2002.
Μέχρι τον Ιανουάριο του 2003, ο σταθμός της CIA στο Βουκουρέστι συζητούσε ήδη τρόπους για να δείξει στη Ρουμανία ότι η Ουάσιγκτον «εκτιμούσε βαθιά τη συνεργασία και την υποστήριξή της».
Το αντάλλαγμα;
8 εκατ. δολάρια και στη συνέχεια «εκατομμύρια ακόμη».
Μέχρι το φθινόπωρο του 2003, η πρώτη ομάδα πέντε κρατουμένων είχε μεταφερθεί στη Ρουμανία.
Ion Iliescu: «Μία χειρονομία ευγένειας» προς τις ΗΠΑ
Ο πρώην πρόεδρος της Ρουμανίας Ion Iliescu επιβεβαίωσε το 2015 τις βασικές γραμμές της συμφωνίας σε συνέντευξή του στο Der Spiegel.
Όπως ανέφερε, περίπου στην αλλαγή του 2002 προς το 2003, «οι Αμερικανοί σύμμαχοί μας» ζήτησαν από τη Ρουμανία «έναν χώρο».
Ο Iliescu υποστήριξε ότι έδωσε κατ’ αρχήν την έγκρισή του ως «χειρονομία ευγένειας» ενόψει της ένταξης της Ρουμανίας στο ΝΑΤΟ.
Παράλληλα, δήλωσε ότι σκόπιμα δεν ζήτησε λεπτομέρειες.
«Δεν παρεμβήκαμε στις δραστηριότητες των ΗΠΑ σε αυτόν τον χώρο», ανέφερε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι ως αρχηγός κράτους θεωρούσε το αίτημα «δευτερεύον ζήτημα».
Τη διαχείριση της υπόθεσης είχε αναλάβει ο τότε σύμβουλος εθνικής ασφάλειας Ioan Talpes.
Ο Talpes παραδέχθηκε ότι είχε εγκρίνει προσωπικά τη μίσθωση κυβερνητικού κτιρίου στην αμερικανική υπηρεσία πληροφοριών.
Σε δηλώσεις του σε ρουμανικά μέσα είχε μάλιστα υποστηρίξει ότι η χώρα του «δεν είχε συμφέρον να γνωρίζει τι έκαναν οι Αμερικανοί» στον χώρο που τους παραχώρησε, προκειμένου να αποδείξει στην Ουάσιγκτον ότι η Ρουμανία ήταν αξιόπιστος σύμμαχος.
«Οι ανώτατες κρατικές αρχές γνώριζαν»
Ο Ελβετός γερουσιαστής Dick Marty, ο οποίος συνέταξε το 2007 μία από τις πρώτες και πλέον λεπτομερείς ανεξάρτητες έρευνες για το δίκτυο των μυστικών φυλακών της CIA, κατέληξε σε ένα κρίσιμο συμπέρασμα.
Παρότι ελάχιστοι άνθρωποι στις χώρες που φιλοξενούσαν τα κέντρα γνώριζαν την πλήρη εικόνα, «οι ανώτατες κρατικές αρχές γνώριζαν τις παράνομες δραστηριότητες της CIA στα εδάφη τους».
Η έκθεση κατονομάζει συγκεκριμένα τη Ρουμανία και την Πολωνία ως χώρες που φιλοξένησαν μυστικές εγκαταστάσεις κράτησης της CIA.
Στους Ρουμάνους αξιωματούχους που γνώριζαν περιλαμβάνονται, σύμφωνα με την έρευνα, εκτός από τους Iliescu και Talpes, και άλλοι υψηλόβαθμοι παράγοντες, μεταξύ των οποίων ο Traian Basescu, που διαδέχθηκε τον Iliescu στην προεδρία το 2004.
Η CIA φέρεται να είχε ενημερώσει επισήμως τους Ρουμάνους για τα βασανιστήρια
Ένα ιδιαίτερα σοβαρό στοιχείο προκύπτει από έκθεση του 2019.
Μετά τον Σεπτέμβριο του 2004, Ρουμάνοι αξιωματούχοι φέρεται να ενημερώθηκαν επίσημα από τον Αμερικανό πρέσβη και τον επικεφαλής του σταθμού της CIA στο Βουκουρέστι για το πρόγραμμα.
Η παρουσίαση, σύμφωνα με την έκθεση, περιέγραφε με σαφήνεια τη χρήση βασανιστηρίων.
Ο ερευνητής του Rendition Project Crofton Black υποστηρίζει ότι τα στοιχεία είναι πλέον ξεκάθαρα: οι καταγγελίες για βασανιστήρια, τα χρήματα που καταβλήθηκαν και οι άνθρωποι που κρατήθηκαν συνδέονται με τη Ρουμανία και καταγράφονται στα δικαστικά αρχεία.
Πού βρισκόταν η μυστική φυλακή;
Σε αντίθεση με τις εγκαταστάσεις στην Πολωνία και τη Λιθουανία, που φέρεται να βρίσκονταν σε πιο απομακρυσμένες περιοχές, η μυστική φυλακή της Ρουμανίας πιστεύεται ότι βρισκόταν στο κέντρο του Βουκουρεστίου.
Έρευνα του AP και του ARD Panorama το 2011 περιόρισε την πιθανή τοποθεσία σε κυβερνητικό κτίριο της Εθνικής Υπηρεσίας Μητρώου Διαβαθμισμένων Πληροφοριών της χώρας, γνωστής ως Orniss.
Το κτίριο βρίσκεται σε ήσυχο, δενδροφυτεμένο δρόμο στο βόρειο Βουκουρέστι, κοντά σε σιδηροδρομικές γραμμές.
Η Orniss έχει αρνηθεί κατηγορηματικά ότι στις εγκαταστάσεις της λειτουργούσε φυλακή της CIA.
Παρά τη διαφωνία για την ακριβή τοποθεσία, οι μαρτυρίες που περιλαμβάνονται στα δικαστικά αρχεία περιγράφουν με ανατριχιαστική λεπτομέρεια τις συνθήκες κράτησης.
Έξι κελιά, μόνιμο φως και κρατούμενοι σε αποπροσανατολισμό
Η εγκατάσταση φέρεται να αποτελούνταν από έξι προκατασκευασμένα κελιά, βαμμένα λευκά και επενδεδυμένα με ειδικό γυαλί ανθεκτικό στις κρούσεις.
Τα ίδια τα κελιά ήταν τοποθετημένα πάνω σε ελατήρια, με αποτέλεσμα οι κρατούμενοι να βρίσκονται διαρκώς σε ελαφριά αστάθεια και αποπροσανατολισμό.
Λόγω του συνεχούς φωτισμού από λαμπτήρες φθορίου, η εγκατάσταση έγινε γνωστή και ως «Bright Light».
Μεταξύ των κρατουμένων φέρεται να ήταν και ο Abd al-Rahim al-Nashiri, ο οποίος κατηγορείται ως εγκέφαλος της επίθεσης εναντίον του USS Cole στις 12 Οκτωβρίου 2000.
Ο Nashiri πιστεύεται ότι κρατήθηκε στη Ρουμανία από τον Απρίλιο του 2004 έως τον Νοέμβριο του 2005.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδίκασε τη Ρουμανία
Η υπόθεση του Nashiri έφτασε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το οποίο σε απόφαση-σταθμό του 2018 έκρινε ότι η κράτησή του στη Ρουμανία περιλάμβανε ένα «εξαιρετικά σκληρό» καθεστώς.
Μεταξύ άλλων καταγράφηκαν:
δεμένα μάτια,
πλήρης απομόνωση,
έκθεση σε δυνατούς θορύβους,
συνεχής φωτισμός,
δεμένα πόδια σε κάθε μετακίνηση,
στέρηση ύπνου,
επώδυνες στάσεις καταπόνησης,
χτυπήματα,
ακόμη και αναγκαστική σίτιση από το ορθό.
Το δικαστήριο έκρινε ότι στη Ρουμανία λειτουργούσε μυστικό κέντρο κράτησης και ότι οι ρουμανικές αρχές είχαν «συνεργαστεί στην προετοιμασία και εκτέλεση» του προγράμματος απαγωγών και κράτησης της CIA, γνωρίζοντας τη φύση και τον σκοπό του.
Η έρευνα έκλεισε χωρίς να βρεθεί υπεύθυνος
Παρά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, η Ρουμανία έκλεισε την εσωτερική ποινική έρευνα.
Η υπόθεση είχε ανοίξει το 2012, μετά από καταγγελία των δικηγόρων του Nashiri, με την υποστήριξη της Open Society Justice Initiative.
Αρχικά ζητήθηκε να διερευνηθούν κατηγορίες που περιλάμβαναν συνέργεια σε ανθρωποκτονία, παράνομη σύλληψη, κατάχρηση εξουσίας και μη καταγγελία εγκλήματος.
Το 2014 η έρευνα περιορίστηκε σε δύο αδικήματα: παράνομη στέρηση ελευθερίας και βασανιστήρια.
Η υπόθεση, όμως, δεν προχώρησε.
Μέχρι το 2016 είχε ήδη παραγραφεί η πλειονότητα των καταγγελλόμενων αδικημάτων, καθώς δεν είχαν γίνει οι απαιτούμενες ανακριτικές ενέργειες για την αναστολή της παραγραφής και κανένας ύποπτος δεν είχε ταυτοποιηθεί επισήμως.
Η εισαγγελία της Ρουμανίας ανακοίνωσε ότι ο φάκελος έκλεισε τον Μάρτιο του 2021, με τον δράστη να παραμένει επισήμως «άγνωστος».
Η Ρουμανία συνεχίζει να αρνείται τα πάντα
Παρά τα δικαστικά ευρήματα, η επίσημη θέση της Ρουμανίας εδώ και δύο δεκαετίες παραμένει η άρνηση.
Η ρουμανική υπηρεσία εξωτερικών πληροφοριών δήλωσε ότι το ζήτημα έχει ήδη εξεταστεί από τις αρμόδιες δικαστικές αρχές, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, και ότι δεν μπορεί να σχολιάσει περαιτέρω.
Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο είχε κρίνει ότι η Ρουμανία παραβίασε τα δικαιώματα του Nashiri, μεταξύ άλλων επιτρέποντας τα βασανιστήριά του και αποτυγχάνοντας να διερευνήσει αποτελεσματικά όσα συνέβησαν.
Το Συμβούλιο της Ευρώπης εξέφρασε το 2021 «βαθιά λύπη» για το γεγονός ότι η Ρουμανία δεν μπορούσε να αποδείξει ότι είχε χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα μέσα για να εξακριβώσει την αλήθεια.
Η «μαύρη τρύπα» της CIA επιστρέφει στο επίκεντρο το 2028
Με τη δίκη για την υπόθεση της 11ης Σεπτεμβρίου να έχει πλέον οριστεί για τον Ιούνιο του 2028, οι ομολογίες που αποσπάστηκαν μέσω βασανιστηρίων στις μυστικές φυλακές της CIA —μεταξύ αυτών και στο Βουκουρέστι— βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο.
Μαζί τους επανέρχεται και ένα ακόμη πιο δύσκολο ερώτημα: ποιοι γνώριζαν, ποιοι επέτρεψαν και ποιοι διευκόλυναν τη λειτουργία αυτών των μυστικών κέντρων κράτησης;
Για τη Ρουμανία, το ζήτημα παραμένει ιδιαίτερα βαρύ.
Παρά τις δικαστικές αποφάσεις, τις διεθνείς έρευνες, τις μαρτυρίες και τα αποχαρακτηρισμένα στοιχεία, το Βουκουρέστι εξακολουθεί να αρνείται ότι γνώριζε ή συμμετείχε στη λειτουργία μιας μυστικής φυλακής της CIA.
Ο Crofton Black, πάντως, θεωρεί ότι τα στοιχεία έχουν πλέον ξεπεράσει κάθε όριο αμφισβήτησης.
«Υπάρχουν εδώ και χρόνια πειστικά στοιχεία ότι η Ρουμανία φιλοξένησε μια μυστική φυλακή και όσο αυτά αυξάνονταν, η κυβέρνηση συνέχιζε να αρνείται ότι είχε οποιαδήποτε ανάμειξη», δήλωσε.
Και κατέληξε: «Είναι γελοίο. Είναι ανοησία».
www.bankingnews.gr
Μεταξύ αυτών ήταν ο Ammar al-Baluchi, ανιψιός του αυτοαποκαλούμενου εγκέφαλου των επιθέσεων, Khalid Sheikh Mohammed.
Ο Baluchi έχει περιγράψει την κράτησή του ως μία κατάσταση όπου «ζούσε μέσα σε ένα ψυγείο», καθώς κρατούνταν σχεδόν γυμνός σε ένα κελί που φωτιζόταν αδιάκοπα από λάμπες φθορίου.
Σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα που έχουν κατατεθεί στην υπόθεση του Γκουαντάναμο, εκτιμάται ότι 6 έως 12 άνδρες κρατήθηκαν και βασανίστηκαν στο συγκεκριμένο μυστικό κέντρο μεταξύ 2003 και 2005.
«Detention Site Black»: Το μυστικό κέντρο της CIA στο Βουκουρέστι
Το κέντρο αναφερόταν επίσημα ως «Detention Site Black» και αποτελούσε μέρος ενός ευρύτερου δικτύου μυστικών φυλακών της CIA που λειτουργούσαν σε διάφορες χώρες μετά την 11η Σεπτεμβρίου.
Οι πρακτικές που καταγράφονται στα δικαστικά αρχεία περιλαμβάνουν:
απομόνωση σε κελιά με φώτα που δεν έσβηναν ποτέ,
στέρηση ύπνου,
υποχρεωτική ορθοστασία για ημέρες ενώ οι κρατούμενοι ήταν δεμένοι με χειροπέδες,
επαναλαμβανόμενες ρίψεις παγωμένου νερού,
υποχρεωτικό ξύρισμα,
βίαιη σωματική μεταχείριση,
τεχνικές ανάκρισης που καταγράφονταν με ευφημισμούς όπως «λαβές προσοχής» και «λαβές προσώπου».
Το 2024, οι δικηγόροι του Baluchi έδωσαν στη δημοσιότητα φωτογραφία του, στην οποία εμφανίζεται γυμνός και φωτογραφημένος κατά τη διάρκεια της κράτησής του.
Πρόκειται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, για μία από τις ελάχιστες δημοσιευμένες εικόνες κρατουμένου σε μυστική φυλακή της CIA κατά τον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας».
«Δεν τους κρατούσαν απλώς για να μιλήσουν»
Ο Βρετανός δικηγόρος Ben Keith, που εκπροσωπεί τον Baluchi εκτός ΗΠΑ, υποστηρίζει ότι τα στοιχεία για τα βασανιστήρια είναι συντριπτικά.
«Γνωρίζουμε ότι βασανίστηκαν φρικτά», δήλωσε, επισημαίνοντας ότι είναι δύσκολο να προσδιοριστεί ποια ακριβώς μορφή βασανιστηρίου εφαρμόστηκε σε κάθε περίπτωση, καθώς οι κρατούμενοι υπέστησαν κακοποίηση επί ημέρες και εβδομάδες.
Το βασικό επιχείρημα, ωστόσο, είναι ότι η ύπαρξη μυστικής φυλακής δεν εξηγείται από μια απλή διαδικασία ανάκρισης.
Η υπόθεση της 11ης Σεπτεμβρίου φτάνει τελικά σε δίκη
Ένα τέταρτο του αιώνα μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, οι οποίες πυροδότησαν τον αμερικανικό «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» και τις εισβολές στο Αφγανιστάν και το Ιράκ, η υπόθεση του Baluchi αποκτά πλέον συγκεκριμένο ορίζοντα δίκης.
Αμερικανός στρατιωτικός δικαστής όρισε την 5η Ιουνίου 2028 ως ημερομηνία έναρξης της δίκης.
Ο αντισυνταγματάρχης Michael Schrama αποφάσισε ότι η υπόθεση εναντίον των Khalid Sheikh Mohammed, Ammar al-Baluchi, Walid bin Attash και Mustafa al-Hawsawi θα ξεκινήσει τότε.
Ο Schrama είναι ο πέμπτος στρατιωτικός δικαστής που αναλαμβάνει την υπόθεση, η οποία παραμένει εγκλωβισμένη για περισσότερο από μία δεκαετία σε διαμάχες σχετικά με τα αποδεικτικά στοιχεία, το κρατικό απόρρητο και κυρίως το εάν μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη δίκη ομολογίες που αποσπάστηκαν μέσω βασανιστηρίων.
Δικαστικό χαστούκι: Οι ομολογίες ήταν αποτέλεσμα βασανιστηρίων
Τον Απρίλιο του 2025, στρατιωτικός δικαστής του Γκουαντάναμο έκρινε ότι οι καταθέσεις που έδωσε ο Baluchi στο FBI το 2007 ήταν ακούσιες και ως εκ τούτου μη αποδεκτές.
Το δικαστήριο έκρινε ότι οι καταθέσεις είχαν επηρεαστεί από βασανιστήρια και απάνθρωπη, σκληρή και εξευτελιστική μεταχείριση που είχε υποστεί κατά την κράτησή του από τη CIA, μεταξύ άλλων και στη Ρουμανία.
Παράλληλα, το δικαστήριο έκρινε ότι οι «μέτρια διαφοροποιημένες συνθήκες κράτησης» στο Γκουαντάναμο δεν ήταν αρκετές ώστε να εξαλειφθεί το «παραμένον στίγμα» όσων είχαν προηγηθεί.
Η Ρουμανία και το τίμημα των 8 εκατ. δολαρίων
Το κέντρο της Ρουμανίας αποτελούσε μέρος ενός ευρύτερου δικτύου μυστικών φυλακών της CIA που λειτουργούσαν μετά την 11η Σεπτεμβρίου σε Ταϊλάνδη, Πολωνία, Λιθουανία και Ρουμανία.
Σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα και έρευνες μη κυβερνητικών οργανώσεων, το ρουμανικό κέντρο άνοιξε το φθινόπωρο του 2003.
Έκθεση του Rendition Project αναφέρει ότι η CIA κατέληξε σε συμφωνία με τις ρουμανικές αρχές για τη φιλοξενία μυστικής φυλακής περίπου στα μέσα Οκτωβρίου του 2002.
Μέχρι τον Ιανουάριο του 2003, ο σταθμός της CIA στο Βουκουρέστι συζητούσε ήδη τρόπους για να δείξει στη Ρουμανία ότι η Ουάσιγκτον «εκτιμούσε βαθιά τη συνεργασία και την υποστήριξή της».
Το αντάλλαγμα;
8 εκατ. δολάρια και στη συνέχεια «εκατομμύρια ακόμη».
Μέχρι το φθινόπωρο του 2003, η πρώτη ομάδα πέντε κρατουμένων είχε μεταφερθεί στη Ρουμανία.
Ion Iliescu: «Μία χειρονομία ευγένειας» προς τις ΗΠΑ
Ο πρώην πρόεδρος της Ρουμανίας Ion Iliescu επιβεβαίωσε το 2015 τις βασικές γραμμές της συμφωνίας σε συνέντευξή του στο Der Spiegel.
Όπως ανέφερε, περίπου στην αλλαγή του 2002 προς το 2003, «οι Αμερικανοί σύμμαχοί μας» ζήτησαν από τη Ρουμανία «έναν χώρο».
Ο Iliescu υποστήριξε ότι έδωσε κατ’ αρχήν την έγκρισή του ως «χειρονομία ευγένειας» ενόψει της ένταξης της Ρουμανίας στο ΝΑΤΟ.
Παράλληλα, δήλωσε ότι σκόπιμα δεν ζήτησε λεπτομέρειες.
«Δεν παρεμβήκαμε στις δραστηριότητες των ΗΠΑ σε αυτόν τον χώρο», ανέφερε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι ως αρχηγός κράτους θεωρούσε το αίτημα «δευτερεύον ζήτημα».
Τη διαχείριση της υπόθεσης είχε αναλάβει ο τότε σύμβουλος εθνικής ασφάλειας Ioan Talpes.
Ο Talpes παραδέχθηκε ότι είχε εγκρίνει προσωπικά τη μίσθωση κυβερνητικού κτιρίου στην αμερικανική υπηρεσία πληροφοριών.
Σε δηλώσεις του σε ρουμανικά μέσα είχε μάλιστα υποστηρίξει ότι η χώρα του «δεν είχε συμφέρον να γνωρίζει τι έκαναν οι Αμερικανοί» στον χώρο που τους παραχώρησε, προκειμένου να αποδείξει στην Ουάσιγκτον ότι η Ρουμανία ήταν αξιόπιστος σύμμαχος.
«Οι ανώτατες κρατικές αρχές γνώριζαν»
Ο Ελβετός γερουσιαστής Dick Marty, ο οποίος συνέταξε το 2007 μία από τις πρώτες και πλέον λεπτομερείς ανεξάρτητες έρευνες για το δίκτυο των μυστικών φυλακών της CIA, κατέληξε σε ένα κρίσιμο συμπέρασμα.
Παρότι ελάχιστοι άνθρωποι στις χώρες που φιλοξενούσαν τα κέντρα γνώριζαν την πλήρη εικόνα, «οι ανώτατες κρατικές αρχές γνώριζαν τις παράνομες δραστηριότητες της CIA στα εδάφη τους».
Η έκθεση κατονομάζει συγκεκριμένα τη Ρουμανία και την Πολωνία ως χώρες που φιλοξένησαν μυστικές εγκαταστάσεις κράτησης της CIA.
Στους Ρουμάνους αξιωματούχους που γνώριζαν περιλαμβάνονται, σύμφωνα με την έρευνα, εκτός από τους Iliescu και Talpes, και άλλοι υψηλόβαθμοι παράγοντες, μεταξύ των οποίων ο Traian Basescu, που διαδέχθηκε τον Iliescu στην προεδρία το 2004.
Η CIA φέρεται να είχε ενημερώσει επισήμως τους Ρουμάνους για τα βασανιστήρια
Ένα ιδιαίτερα σοβαρό στοιχείο προκύπτει από έκθεση του 2019.
Μετά τον Σεπτέμβριο του 2004, Ρουμάνοι αξιωματούχοι φέρεται να ενημερώθηκαν επίσημα από τον Αμερικανό πρέσβη και τον επικεφαλής του σταθμού της CIA στο Βουκουρέστι για το πρόγραμμα.
Η παρουσίαση, σύμφωνα με την έκθεση, περιέγραφε με σαφήνεια τη χρήση βασανιστηρίων.
Ο ερευνητής του Rendition Project Crofton Black υποστηρίζει ότι τα στοιχεία είναι πλέον ξεκάθαρα: οι καταγγελίες για βασανιστήρια, τα χρήματα που καταβλήθηκαν και οι άνθρωποι που κρατήθηκαν συνδέονται με τη Ρουμανία και καταγράφονται στα δικαστικά αρχεία.
Πού βρισκόταν η μυστική φυλακή;
Σε αντίθεση με τις εγκαταστάσεις στην Πολωνία και τη Λιθουανία, που φέρεται να βρίσκονταν σε πιο απομακρυσμένες περιοχές, η μυστική φυλακή της Ρουμανίας πιστεύεται ότι βρισκόταν στο κέντρο του Βουκουρεστίου.
Έρευνα του AP και του ARD Panorama το 2011 περιόρισε την πιθανή τοποθεσία σε κυβερνητικό κτίριο της Εθνικής Υπηρεσίας Μητρώου Διαβαθμισμένων Πληροφοριών της χώρας, γνωστής ως Orniss.
Το κτίριο βρίσκεται σε ήσυχο, δενδροφυτεμένο δρόμο στο βόρειο Βουκουρέστι, κοντά σε σιδηροδρομικές γραμμές.
Η Orniss έχει αρνηθεί κατηγορηματικά ότι στις εγκαταστάσεις της λειτουργούσε φυλακή της CIA.
Παρά τη διαφωνία για την ακριβή τοποθεσία, οι μαρτυρίες που περιλαμβάνονται στα δικαστικά αρχεία περιγράφουν με ανατριχιαστική λεπτομέρεια τις συνθήκες κράτησης.
Έξι κελιά, μόνιμο φως και κρατούμενοι σε αποπροσανατολισμό
Η εγκατάσταση φέρεται να αποτελούνταν από έξι προκατασκευασμένα κελιά, βαμμένα λευκά και επενδεδυμένα με ειδικό γυαλί ανθεκτικό στις κρούσεις.
Τα ίδια τα κελιά ήταν τοποθετημένα πάνω σε ελατήρια, με αποτέλεσμα οι κρατούμενοι να βρίσκονται διαρκώς σε ελαφριά αστάθεια και αποπροσανατολισμό.
Λόγω του συνεχούς φωτισμού από λαμπτήρες φθορίου, η εγκατάσταση έγινε γνωστή και ως «Bright Light».
Μεταξύ των κρατουμένων φέρεται να ήταν και ο Abd al-Rahim al-Nashiri, ο οποίος κατηγορείται ως εγκέφαλος της επίθεσης εναντίον του USS Cole στις 12 Οκτωβρίου 2000.
Ο Nashiri πιστεύεται ότι κρατήθηκε στη Ρουμανία από τον Απρίλιο του 2004 έως τον Νοέμβριο του 2005.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδίκασε τη Ρουμανία
Η υπόθεση του Nashiri έφτασε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το οποίο σε απόφαση-σταθμό του 2018 έκρινε ότι η κράτησή του στη Ρουμανία περιλάμβανε ένα «εξαιρετικά σκληρό» καθεστώς.
Μεταξύ άλλων καταγράφηκαν:
δεμένα μάτια,
πλήρης απομόνωση,
έκθεση σε δυνατούς θορύβους,
συνεχής φωτισμός,
δεμένα πόδια σε κάθε μετακίνηση,
στέρηση ύπνου,
επώδυνες στάσεις καταπόνησης,
χτυπήματα,
ακόμη και αναγκαστική σίτιση από το ορθό.
Το δικαστήριο έκρινε ότι στη Ρουμανία λειτουργούσε μυστικό κέντρο κράτησης και ότι οι ρουμανικές αρχές είχαν «συνεργαστεί στην προετοιμασία και εκτέλεση» του προγράμματος απαγωγών και κράτησης της CIA, γνωρίζοντας τη φύση και τον σκοπό του.
Η έρευνα έκλεισε χωρίς να βρεθεί υπεύθυνος
Παρά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, η Ρουμανία έκλεισε την εσωτερική ποινική έρευνα.
Η υπόθεση είχε ανοίξει το 2012, μετά από καταγγελία των δικηγόρων του Nashiri, με την υποστήριξη της Open Society Justice Initiative.
Αρχικά ζητήθηκε να διερευνηθούν κατηγορίες που περιλάμβαναν συνέργεια σε ανθρωποκτονία, παράνομη σύλληψη, κατάχρηση εξουσίας και μη καταγγελία εγκλήματος.
Το 2014 η έρευνα περιορίστηκε σε δύο αδικήματα: παράνομη στέρηση ελευθερίας και βασανιστήρια.
Η υπόθεση, όμως, δεν προχώρησε.
Μέχρι το 2016 είχε ήδη παραγραφεί η πλειονότητα των καταγγελλόμενων αδικημάτων, καθώς δεν είχαν γίνει οι απαιτούμενες ανακριτικές ενέργειες για την αναστολή της παραγραφής και κανένας ύποπτος δεν είχε ταυτοποιηθεί επισήμως.
Η εισαγγελία της Ρουμανίας ανακοίνωσε ότι ο φάκελος έκλεισε τον Μάρτιο του 2021, με τον δράστη να παραμένει επισήμως «άγνωστος».
Η Ρουμανία συνεχίζει να αρνείται τα πάντα
Παρά τα δικαστικά ευρήματα, η επίσημη θέση της Ρουμανίας εδώ και δύο δεκαετίες παραμένει η άρνηση.
Η ρουμανική υπηρεσία εξωτερικών πληροφοριών δήλωσε ότι το ζήτημα έχει ήδη εξεταστεί από τις αρμόδιες δικαστικές αρχές, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, και ότι δεν μπορεί να σχολιάσει περαιτέρω.
Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο είχε κρίνει ότι η Ρουμανία παραβίασε τα δικαιώματα του Nashiri, μεταξύ άλλων επιτρέποντας τα βασανιστήριά του και αποτυγχάνοντας να διερευνήσει αποτελεσματικά όσα συνέβησαν.
Το Συμβούλιο της Ευρώπης εξέφρασε το 2021 «βαθιά λύπη» για το γεγονός ότι η Ρουμανία δεν μπορούσε να αποδείξει ότι είχε χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα μέσα για να εξακριβώσει την αλήθεια.
Η «μαύρη τρύπα» της CIA επιστρέφει στο επίκεντρο το 2028
Με τη δίκη για την υπόθεση της 11ης Σεπτεμβρίου να έχει πλέον οριστεί για τον Ιούνιο του 2028, οι ομολογίες που αποσπάστηκαν μέσω βασανιστηρίων στις μυστικές φυλακές της CIA —μεταξύ αυτών και στο Βουκουρέστι— βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο.
Μαζί τους επανέρχεται και ένα ακόμη πιο δύσκολο ερώτημα: ποιοι γνώριζαν, ποιοι επέτρεψαν και ποιοι διευκόλυναν τη λειτουργία αυτών των μυστικών κέντρων κράτησης;
Για τη Ρουμανία, το ζήτημα παραμένει ιδιαίτερα βαρύ.
Παρά τις δικαστικές αποφάσεις, τις διεθνείς έρευνες, τις μαρτυρίες και τα αποχαρακτηρισμένα στοιχεία, το Βουκουρέστι εξακολουθεί να αρνείται ότι γνώριζε ή συμμετείχε στη λειτουργία μιας μυστικής φυλακής της CIA.
Ο Crofton Black, πάντως, θεωρεί ότι τα στοιχεία έχουν πλέον ξεπεράσει κάθε όριο αμφισβήτησης.
«Υπάρχουν εδώ και χρόνια πειστικά στοιχεία ότι η Ρουμανία φιλοξένησε μια μυστική φυλακή και όσο αυτά αυξάνονταν, η κυβέρνηση συνέχιζε να αρνείται ότι είχε οποιαδήποτε ανάμειξη», δήλωσε.
Και κατέληξε: «Είναι γελοίο. Είναι ανοησία».
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών